მოემზადეთ, რომ გაიგოთ მოულოდნელი და ბნელი დეტალები ძმები გრიმების ცნობილი ზღაპრების შესახებ. ამ სტატიაში მოგითხრობთ მათი ნამუშევრების ბნელ მხარეზე და იმაზე, თუ რა იმალება რეალურად საბავშვო ისტორიების მიღმა. აღმოაჩინეთ სისასტიკითა და მისტიკით სავსე ზღაპრების ორიგინალური ვერსიები, რომლებიც დროთა განმავლობაში უფრო რბილი და უსაფრთხო გახდა ახალგაზრდა მკითხველისთვის. ![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072920464389693.jpg)
ძმები გრიმები ყველასთვის ცნობილია, როგორც ყველასთვის საყვარელი საბავშვო ზღაპრების ავტორები. მაგრამ ცოტამ თუ იცის, რომ ისინი იყვნენ არა მხოლოდ მთხრობელები, არამედ ლინგვისტებიც, რომლებიც სწავლობდნენ გერმანულ ენას და მის დიალექტებს. სწორედ იაკობი და ვილჰელმ გრიმები ითვლებიან გერმანული ფილოლოგიის მამებად და გერმანიისტიკის ფუძემდებლად. მათმა მუშაობამ გერმანულ მითოლოგიაზე, გრამატიკასა და სინტაქსზე დიდი გავლენა იქონია ფილოლოგიის შემდგომ განვითარებაზე. ძმების უდიდესი ნაშრომი იყო გერმანული ენის პირველი ლექსიკონი, რომელიც, სამწუხაროდ, დაუმთავრებელი დარჩა. ვილჰელმ გრიმი გარდაიცვალა 1859 წელს, დაასრულა მხოლოდ ასო "D", ხოლო მისმა ძმამ იაკობმა განაგრძო ლექსიკონზე მუშაობა 1863 წლამდე სიკვდილამდე, დაასრულა სექციები ასოების A, B, C, E.![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072919461389693.jpg)
ზღაპრების შეგროვება: სადა პოულობდნენ შთაგონებას მოთხრობებისთვის?
ძმებმა გრიმებმა ხალხური ზღაპრების შეგროვება დაიწყეს მე-19 საუკუნის დასაწყისში, რომანტიული მოძრაობის შთაგონებით, რომელიც ხაზს უსვამდა ეროვნული კულტურისა და ფოლკლორის მნიშვნელობას. იაკობმა და ვილჰელმმა შეაგროვეს რომანტიკული მოძრაობით შთაგონებული ზღაპრები. მათ იმოგზაურეს მთელ გერმანიაში, ჩაწერეს ზეპირი ისტორიები, რომლებიც მოისმინეს გლეხებისგან, ხელოსნებისა და სხვა ადგილობრივი მცხოვრებლებისგან.
ძმები თავიანთი ზღაპრების წყაროდ იყენებდნენ ზეპირ ხალხურ ტრადიციებს, რომლებიც მოისმინეს სხვადასხვა მთხრობელთაგან. ეს ისტორიები ხშირად ხასიათდებოდა მათი სისასტიკითა და ბნელი მოვლენებით, რომლებიც ასახავდა იმდროინდელ რეალობასა და შიშებს. მთხრობელებს შორის იყვნენ არა მხოლოდ უბრალო ადამიანები, არამედ არისტოკრატიის წარმომადგენლებიც, რამაც შესაძლებელი გახადა შეგროვილიყო ნაკვეთებისა და მოტივების ფართო სპექტრი.![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072919492589693.jpg)
ზღაპრების პირველი გამოცემა და კრიტიკის ქარბუქი
მე-19 საუკუნის დასაწყისში ევროპაში გაჩნდა წერა-კითხვის განათლებული საშუალო კლასი, რაც მოხდა სავალდებულო სასკოლო განათლების შემოღების წყალობით, სწორედ მან გამოიწვია ხალხური ისტორიებისადმი ინტერესის ზრდა. 1810 წელს ძმებმა გრიმებმა დაასრულეს უხეში მუშაობა ზღაპრების ცნობილ კოლექციაზე. ძმების მეგობარმა, გერმანელმა მწერალმა კლემენს ბრენტანომ სთხოვა ხელნაწერის გაგზავნა მის გასაცნობად. მაგრამ გარკვეული პერიოდის შემდეგ იგი აღარ დაბრუნებულა. იმის შიშით, რომ კლემენსი მიითვისებდა მათ ნამუშევარს, ძმებმა იჩქარეს კრებულის დამატება და გამოცემა.
![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072919560689693.jpg)
1812 წელს გამოიცა ძმები გრიმების ზღაპრების პირველი საავტორო გამოცემა, კრებული „ბავშვთა და საყოფაცხოვრებო ზღაპრები“, რომელშიც შედიოდა 86 ნაწარმოები. ეს ვერსია გამოსვლის შემდეგ არასოდეს დაბეჭდილა, რადგან მას მკაცრი კრიტიკა მოჰყვა. შემდგომ გამოცემებში ძმები აიძულეს გადაეწერათ ნაკვეთები, რაც მათ ნაკლებად სასტიკს ხდიდა. სინამდვილეში, ზღაპრები იმდენად შემზარავი იყო, რომ მათი წაკითხვის შემდეგ ძნელად შეეძლო ვინმეს მშვიდად ეძინა.
თავდაპირველად, ძმები გრიმები ცდილობდნენ შეენარჩუნებინათ შეგროვებული ზღაპრების ავთენტურობა მათი მოსმენის დროს ჩაწერით. მათ მიაჩნდათ, რომ ეს ისტორიები მნიშვნელოვანი იყო ხალხური კულტურის გასაგებად და თავდაპირველი სახით უნდა შენარჩუნებულიყო. თუმცა, დროთა განმავლობაში, კრიტიკოსების ზეწოლის ქვეშ აღმოჩდნენ და იმისთვის, რომ ზღაპრები უფრო მეტად დაემსგავსებინათ ბავშვებისთვის, ისინი იძულებულნი გახდნენ შეერბილებინათ ზოგიერთი თქმულება და ამოეღოთ ყველაზე ძალადობრივი ელემენტები.
ზღაპრების ორიგინალური და თანამედროვე ვერსიების შედარება
მძინარე მზეთუნახავი
ყველამ იცის მძინარე მზეთუნახავის ამბავი, რომელმაც წვეტიანი ნივთი თითში იჩხვლიტა, ასი წელი ეძინა და პრინცის კოცნამ გააღვიძა. თავდაპირველ ვერსიაში ამბავი გაცილებით ბნელია: მზეთუნახავს მეფე პოულობს, რომელიც გოგონას ვერ გააღვიძებს, აუპატიურებს და მიდის. მზეთუნახავი აჩენს ტყუპებს გონზე მოსვლის გარეშე და მხოლოდ მაშინ, როცა ერთ-ერთი ბავშვი თითიდან ჩარჩენილ ნატეხს წოვს, ის იღვიძებს. სხვაზე დაქორწინებული მეფე საბოლოოდ წვავს თავის ცოლს და კვლავ ერთიანდება ლამაზმანთან და შვილებთან.![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072920310789693.jpg)
ფიფქია და შვიდი ჯუჯა
ცნობილ ვერსიაში, ბოროტი დედინაცვალი ცდილობს მოკლას ფიფქია, მაგრამ ორიგინალში ბოროტი დედოფალი მისი დედაა, რომელმაც ბრძანა, ფიფქიას ფილტვები და ღვიძლი მიერთვათ მისთვის სადილზე და არა გული. პრინცი ფიფქიას გარდაცვლილს პოულობს და მისი ცხედარი მიაქვს. როდესაც მისი მსახური შემთხვევით ჩამოაგდებს კუბოს, მოწამლული ვაშლის ნაჭერი ფიფქიას პირიდან ჩამოვარდება და ის გამოცოცხლდება. პრინცის ქორწილში ბოროტი დედა იღუპება ცხელი რკინის ფეხსაცმელებით ცეკვისას.
გერმანულმა ოჯახმა ცოტა ხნის წინ აღმოაჩინა "ნამდვილი" ფიფქიას საფლავის ქვა. ეს იყო რთული ბედის მქონე არისტოკრატის - მარია სოფია ფონ ერტალის საფლავი. მარია სოფია მე-18 საუკუნეში ცხოვრობდა და, ლეგენდის თანახმად, ფიფქიის პროტოტიპი გახდა. მისი ცხოვრება სავსე იყო ტრაგედიებითა და განსაცდელებით, რაც ასახულია კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილად ქცეულ ზღაპარში.![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072920355389693.jpg)
რაპუნცელი
თავდაპირველ ვერსიაში რაპუნცელი პრინცისგან დაორსულდა და ალქაჯმა დედინაცვალმა ამის შესახებ შეიტყო, როდესაც რაპუნცელმა დაიჩივლა, რომ მისი ტანსაცმელი ძალიან მჭიდრო იყო. შემდეგ დედინაცვალი რაპუნცელს გრძელ თმას ჭრის და უდაბნოში აძევებს. პრინცი კოშკში ასვლის მცდელობისას ეცემა და ეკლების გამო დაბრმავებული, საყვარელი ადამიანის საძებნელად იხეტიალებს. რაპუნცელი პრინცის ორ შვილთან ერთად სრულ სიღარიბეში ცხოვრობს და საბოლოოდ ისინი მაინც ერთიანდებიან დიდი ტანჯვის შემდეგ.![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072920380689693.jpg)
კონკია
ძმები გრიმების ზღაპარში ბოროტი დები უკიდურესობაზე მიდიან ბროლის ფეხსაცმელის მოსარგებად. ერთი იჭრის ფეხის თითებს, მეორეს კი ქუსლს. პრინცი ფეხსაცმელზე სისხლს ამჩნევს და ტყუილს ხვდება. ქორწილში გაფრენილი მტრედები დებს თვალებს თხრიან და ისინი ბრმა მათხოვრებად რჩებიან სიცოცხლის ბოლომდე. ![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072920410489693.jpg)
ჰენსელი და გრეტელი
ორიგინალურ ზღაპარში „ჰენსელი და გრეტელი“ შიმშილით გატანჯული მშობლები შვილებს ტყეში ტოვებენ სასიკვდილოდ. შედეგად, და-ძმა აღმოჩნდებიან კანიბალი ალქაჯის სახლში, რომელიც მათ შეჭმას გეგმავს. ბავშვები ჭკვიანები არიან და ჯადოქარს ღუმელში აგდებენ, რის შემდეგაც გარბიან. ადრეულ ვერსიაში, ჯადოქრის ნაცვლად, თავად ეშმაკი იყო და ბავშვებმა მოკლეს ის და მისი ცოლი, შემდეგ კი გაიქცნენ თავიანთი საგანძურით.![ძმები გრიმების ზღაპრების ბნელი
მხარე: რა იმალება ბავშვების
ისტორიების მიღმა? image](https://server5.intermedia.ge/article_images/small/202407/2024072920451189693.jpg)