x
მეტი
  • 18.05.2024
  • სტატია:134738
  • ვიდეო:351972
  • სურათი:509081
ნაურუს რესპუბლიკა, რომელიც ერთ-ერთი უმდიდრესი ქვეყანა იყო მსოფლიოში, დღეს კი მის შესახებ არც კი იციან

ნაურუს რესპუბლიკა მსოფლიოში ყველაზე პატარა კუნძულოვანი სახელმწიფოა, მისი ფართობი სულ რაღაც 21, 3 კმ²-ია ხოლო მოსახლეობა 10 084 ადამიანი. თუმცა ნაურუ ცნობილი სხვა მიზეზით გახდა. 1980-იანი წლების ბოლომდე რესპუბლიკა პლანეტის ერთ-ერთი უმდიდრესი ქვეყანა იყო.

image
ცხელი ეკვატორული მზე, უსასრულო წყნარი ოკეანე და პალმის ტყის სიგრილე - ნაურუელებს ჰქონდათ ყველაფერი, რაზეც ოცნებობს ბევრი ჩვენგანი. კუნძულის ზღაპარს კიდევ ერთი მომენტი დაემატა: ყოველთვიურად მთავრობა უზარმაზარ თანხებს, 20 000 დოლარამდე ურიცხავდა მოქალაქეებს ანგარიშებზე!

1970-1980-იან წლებში, კუნძულზე 21 კმ² და მოსახლეობა 7 ათასი ადამიანი იყო, მათი დახარჯვა აბსოლუტურად არაფერში სჭირდებოდათ. ხელისუფლებამ მოსახლეობას უფასო განათლება და მედიკამენტები მისცა. მან ააშენა თანამედროვე აეროპორტი, განავითარა ინფრასტრუქტურა, სასტუმროები, რესტორნები და სუპერმარკეტები. ნაურუს მცხოვრებლებს გადასახადები არ დაუწესეს.

რეგიონი აყვავდა. 1968 წელს კუნძული იყო ყველაზე მდიდარი სახელმწიფო მსოფლიოში. 1970-იან წლებში მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 50 000 დოლარს აღწევდა, მეორე ადგილს იკავებდა საუდის არაბეთის შემდეგ. და 1990-იან წლებშიც კი, ეკონომიკური რეცესიის დაწყებისთანავე, ნაურუ რჩებოდა მდიდარ ქვეყანად.

ადამიანებმა შეწყვიტეს მუშაობა, თავისუფლად მოგზაურობდნენ მთელ მსოფლიოში და ყიდულობდნენ ძვირადღირებულ მანქანებს. საინტერესოა, რომ ფულის გროვა ამოიზარდა მინერალიზებული ფრინველის ნარჩენების დიდი გროვიდან!

image

ნაურუ არის ვულკანური წარმოშობის მარჯნის კუნძული, რომელიც მდებარეობს ეკვატორიდან სამხრეთით 42 კილომეტრში. მისი ზედაპირი წარმოადგენს ვიწრო სანაპირო დაბლობს, რომელიც გარშემორტყმულია ოდნავ ამაღლებული კირქვის პლატოზე. ასიათასობით წლის განმავლობაში ქარმა კუნძულს კლდეები გაუნადგურა, ლანდშაფტში და კონუსის ფორმის ბორცვები შექმნა.

პეიზაჟი შეუყვარდათ ზღვის ფრინველებს, რომლებმაც დაიწყეს ტრიალი ამ ჩაღრმავებში. საუკუნეების მანძილზე გროვდებოდა ნარჩენები, ისინი თანდათანობით გადაიქცა კალციუმის ფოსფატად - მნიშვნელოვანი კომპონენტი მინერალური სასუქების წარმოებისთვის.

image

მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში ევროპელებმა დაიწყეს ამ რესურსის მოპოვება- გერმანელები, ბრიტანელები, ავსტრალიელები. 1968 წელს ნაურუმ დამოუკიდებლობა მოიპოვა და სამთო მრეწველობის ნაციონალიზაცია მოახდინა.

მოულოდნელად, ნაურუ გახდა ფოსფატების უდიდესი მიმწოდებელი. შეიძლებოდა წიაღის ოდნავ განვითარება და წარმოება მრავალი ათწლეულის განმავლობაში, ან ყველაფრის ერთბაშად მოპოვება შესაძლებელი იყო, 1990-იანი წლებისთვის რეზერვების ამოიწურა.

კუნძულის ხელისუფლებამ მეორე გზა აირჩია. რესპუბლიკა წელიწადში 2-2, 5 მლნ ტონა სასუქს აწარმოებდა, რაც თანდათან ამცირებდა მის გამოფიტვას.

image

არ იფიქროთ, რომ ნაურუს ხელისუფლება მომავალზე არ ფიქრობდა. პირიქით, მათ შექმნეს Nauru Phosphate Royalties Trust, საინვესტიციო ფონდი, რომელმაც მოგება მოახდინა ამერიკის და ევროპის ქალაქების ეკონომიკაში, უძრავ ქონებასა და კომპანიის აქციებში მთელს მსოფლიოში.

ასევე ნაურუში ფულის ნაწილი სოციალურ სფეროებში, პირველ რიგში მოსახლეობის (ადამიანური კაპიტალის) განათლებაზე იხარჯებოდა. 1990 წლისთვის, როდესაც ფოსფატის წარმოებამ დაიწყო კლება, სახელმწიფოს დანაზოგმა შეადგინა $1 მილიარდი – $110, 000 ერთ ადამიანზე! Რა მოხდა?

image

უპირველეს ყოვლისა, ნაურუელები გადაწყდნენ ე. წ. "რესურსების წყევლას": როდესაც ქვეყანა ცხოვრობს ნედლეულის ექსპორტით, ეკონომიკის სხვა სექტორები სუსტად ვითარდება. „იოლი ფულის“ არსებობისას ძნელია დაარწმუნო ხელისუფლება, რომ აუცილებელია შრომის ინტენსიური ინდუსტრიების განვითარება, ახალი ტექნოლოგიების დაუფლება, ტურისტების მოზიდვა და ა.შ.

მეორეც, ნაურუს მთავრობა ყოველწლიურად სულ უფრო მეტს ხარჯავდა. მაგალითად, 1970-იან წლებში მან გახსნა საკუთარი ავიაკომპანია - კუნძულისთვის, სადაც 7000 ადამიანი ცხოვრობს! რაც საშინლად ძვირი დაუჯდათ.

გარდა ამისა, ფოსფატების უყურადღებო მოპოვება კუნძულელების შეცდომად იქცა. განადგურდა კუნძულის ულამაზესი ტროპიკული ბუნება. ავიაკომპანიის წყალობით შესაძლებელი გახდა ტურისტების ბრბოს მოზიდვა. მაგრამ მათ აქ ვერაფერი ნახეს სამოთხის პლაჟებისა და ულამაზესი ფლორისა და ფაუნის გარეშე.

image

საბოლოოდ, უზარმაზარი ფონდი ვერ დაეხმარა ნაურუს გადარჩენაში. 1990-იანი წლებისთვის მოსახლეობა ცხოვრების სასტიკი რეალობის წინაშე აღმოჩნდა: ინვესტიციები ან არაეფექტური იყო, ან უბრალოდ განადგურებული. აღმოჩნდა, რომ შეძენილი აქციები და უძრავი ქონება სწრაფად ვერ იყიდება. შესაძლებელი იყო დივიდენდების ეტაპობრივი მიღება, ან უფრო დაბალ ფასად გაყიდვა.

ქვეყანას ძირი გამოუთხარა უსახსრობამ ხაზინაში. ნაურუელები "ნაღდ" ფულ არ ინახავდნენ, ვინაიდან იმ დროს ნებისმიერი ვალუტა სწრაფად უფასურდებოდა. ვალების დასაფარად კუნძულელებს მთელი უცხოური უძრავი ქონების გაყიდვა მოუწიათ. ხალხი არაფრის გარეშე დარჩა.

მაგრამ რაც შეეხება განათლებულ ნაურუელებს? კუნძულზე მათთვის შესაფერისი სამუშაო არ იყო, რადგან მაღალანაზღაურებადი სამუშაოები არასოდეს გამოჩენილა. კუნძული პერსპექტიულმა მაცხოვრებლებმა დატოვეს. ნაურუში “მშველელი" არავინ იყო.

რესპუბლიკა ცდილობდა ოფშორული ზონის შექმნას, რამაც ცოტა ხანს იმუშავა. აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებმა აქ მილიარდობით დოლარი გაათეთრეს. 2000-იან წლებში შეერთებულმა შტატებმა დახურა ეს ბაზარიც.

შემდეგ ნაურუელებმა სცადეს ფულის გამომუშავება ლტოლვილებზე, მათთვის თავშესაფრის მიცემა და ასევე პასპორტების გაყიდვა მოსახერხებელი უვიზო მიმოსვლისთვის. სტრატეგიამ აქაც არ იმუშავა

image

თანამედროვე ნაურუ არის ღარიბი და მთლიანად სუბსიდირებული კუნძული, რომელიც არსებობს ავსტრალიისა და სხვა ქვეყნების დახმარების წყალობით.

ნიადაგი თანდათან აღდგება, მაგრამ კუნძული ჯერ კიდევ შორს არის ტურისტული კურორტისაგან. არც სამუშაოა, არც შემოსავალი, არც პერსპექტივა, ვისაც შეეძლო წასულიყო - წავიდა. კუნძულელებს თევზაობაც კი დაავიწყდათ, სამაგიეროდ, თევზაობის ლიცენზია მიჰყიდეს უცხოურ გემებს და უცხოეთიდან ყიდულობდნენ საკვებს.

ნაურუს "ოქროს ხანის" კიდევ ერთი შედეგი ჯანმრთელობის მასიური პრობლემებია. კუნძულის მცხოვრებთა 71% ჭარბწონიანია, 31% დიაბეტით! ეს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია მსოფლიოში. ადგილობრივები უცხოეთიდან შემოტანილ მაღალკალორიულ საკვებზე არიან დამოკიდებული - შემწვარი თევზი, შემწვარი ბრინჯი, კარტოფილი ფრი, ბურგერი, პიცა.

image

გასაკვირია, რომ ბოლო დრომდე კუნძულზე გადასახადები თითქმის არ იყო. ნაურუელები მიეჩვივნენ მათ არქონას და არ სურდათ მათი გაცნობა კრიზისშიც კი. თუმცა, 2014 წლიდან თითოეული რეზიდენტი იხდის საშემოსავლო გადასახადს 10%-ს.

სიხარბემ და სისულელემ ოდესღაც აყვავებული რეგიონი ღარიბად აქცია. ნაურუს ჰქონდა ყველაფერი ქუვეითისა და ყატარის სიმდიდრის გასათანაბრებლად. მეორე მონაკო გამხდარიყო, სამაგიეროდ, კუნძულელებმა მთელი შემოსავალი დახარჯეს და არაფრის გარეშე დარჩნენ.
















2
1171
1-ს მოსწონს
ავტორი:ქეთი1988
ქეთი1988
Mediator image
1171
  
2023, 28 თებერვალი, 23:05
კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება სექსის გაცნობის საუკეთესო საიტზე --- www.Top24.pw
2023, 11 თებერვალი, 22:57
კომენტარი ცარიელია ან წაშლილია

0 1 2