ფსიქოლოგია პარტნიორის შერჩევა 2020, 16 ივლისი, 18:56 პარტნიორის შერჩევა ყოველთვის და ყველასთვის ძალიან აქტუალური, მნიშვნელოვანი საკითხი იყო, რადგან ადამიანს აქვს სხვადასხვა მოთხოვნილებები, რომელთა დაკმაყოფილებაც დამოკიდებულია მეორე ადამიანზე. ადამიანს ცხოვრების განმავლობაში სჭირდება სხვა ინდივიდებთან ემოციური სიახლოვის დამყარება, სჭირდება ისეთი ადამიანი ვისთანაც თავს იგრძობს კომფორტულად, უსაფრთხოდ, ვინც მასზე იზრუნებს და ვისზეც თვითონ იზრუნებს. ზოგადად, პარტნიორს ვირჩევთ სხვადასხვა მოტივის გათვალისწინებით, ზოგისთვის ეს არის მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების გზა, ზოგისთვის ვალდებულება ან საზოგადოებრივი წესი(ტრადიცია), ზოგისთვის გვარის გაგრძელების საშუალება, ზოგისთვის უბრალოდ დროებითი გატაცება, და ა.შ. ძალიან ბევრი თეორია არსებობს იმაზე, თუ როგორ და რატომ ირჩევენ ადამიანები პარტნიორებს, რა ადგილი უკავია ამაში სიყვარულს, რა პიროვნულ მახასიათებლებს აფასებენ ადამიანები პოტენციურ პარტნიორში, რა როლს თამაშობს პარტნიორის შერჩევაში ადამინის ფიზიკური მიმზიდველობა, ან როგორ მოქმედებს კულტურა ამ პროცესზე. გარდა ამ ყველაფრისა, ძალიან მნიშვნელოვანია პარტნიორის შერჩევის საკითხის განხილვისას გენდერული განსხვავებების გათვალისწინება. ყველაზე კარგად ეს განსხვავება ჩანს სოციო-კულტურულ თეორიასა და ევოლუციურ თეორიებში. მიუხედავად იმისა, რომ ეს თეორიები ეწინააღმდგებიან ერთმანეთს და დღესდღეობით უფრო სტერეოტიპულ ხასიათს იღებენ, ფართომასშტაბიანი კვლევებით დადგინდა, რომ არსებობს მყარი სქესობრივი განსხვავებები, რომლებიც ვლინდება პარტნიორის შერჩევის დროს გარკვეული თვისებებისათვის უპირატესობის მინიჭებაში. ასევე მრავალი კვლევა ადასტურებს, რომ ქალები და მამაკაცები სიყვარულის გრძნობასაც კი, სხვდასხვანაირად აღიქვამენ. ერთ-ერთი კვლევის ფარგლებში დადგინდა, რომ სასიყვარულო განცდაზე ლაპარაკის დროსაც კი-ქალები უფრო ხშირად საუბრობენ ძლიერ ემოციურ განცდებზე, ვიდრე მამაკაცები(Dion & Dion, 1973). სიყვარული დღეს სამეცნიერო კვლევების პოპულარულ თემას წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ ის უაღრესად პირად გრძნობად ითვლება, სხვადასხვა კულტურაში სხვადასხვანაირად განსაზღრავენ სიყვარულის ცნებას და განსხვავებულ მნიშვნელობას ანიჭებენ მას. მაგალითად, ისეთი ინდივიდუალისტურ კულტურის მქონე ქვეყანაში, როგორიცაა აშშ, სიყვარულს ძალიან დიდი როლი აქვს ოჯახის შექმნისას, და მათთვის წარმოუდგენელია ქორწინება სიყვარულის გარეშე. 1967წ., 1976წ. და 1984წელს კეფარდმა(Kephart, 1967) კოლეჯის 1, 000-ზე მეტ სტუდენტზე ჩაატარა კცლევა, რომლის მიზანი იყო იმას გარკვევა, საჭიროა თუ არა ქორწინებისთვის სიყვარულის არსებობა. კვლევის მონაწილეებს ჰკითხეს: “იქორწინებდით თუ არა ახალგაზრდა კაცთან(ქალთან) თუ არ გეყვარებოდათ იგი?" 1967წელს ჩატარებულ კვლევაში მამაკაცების უმრავლესობამ უპასუხა, რომ ისინი არ შეირთავდნენ ცოლად ქალს, რომელიც არ უყვარდათ. ქალებს უჭირდათ ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა, და მხოლოდ ერთი ქალი ოთხიდან ამბობდა იმას, რომ სიყვარულის გარეშე ოჯახის შექმნა არ უნდოდათ. 1976 წელს კიდევ ერთხელ ჩაატარეს იგივე კვლევა, აშშ-ს კოლეჯის ახალი თაობის სტუდენტებზე. აქ უკვე ჩანდა ქალების შეცვლილი, რომანტიკული დამოკიდებულება სიყვარულით ქორწინებისადმი, რადგან ქალების უმრავლესობამ(როგორც მამაკაცების უმრავლესობამაც) უპასუხეს, რომ არ იქორწინებდნენ სიყვარულის გარეშე. 1984წლის ჩატარებულმა კვლევებმა კი აჩვენეს, რომ მამაკაცებისთვისაც და ქალებისთვისაც სიყვარულის გარეშე ქორწინება გახდა მიუღებელი, სქესთა შორის განსხვავება კი-მნიშვნელოვნად შემცირდა. საბედისწერო გატაცება. არსებობს კიდევ ერთი ფაქტორი, რომლის გათვალისწინებაც მნიშვნელოვანია პარტნიორის არჩევისას. ეს ფაქტორი ცნობილია როგორც “საბედისწერო გატაცება'', რომელშიც იგულისხმება ის, რომ ურთიერთობის დაწყებაში ადამიანს ხიბლავს ისეთი პიროვნული თვისებები, ან თუნდაც ფიზიკური მახასიათებლები, რომლებიც საბოლო ჯამში მათ განშორებისაკენ უბიძგებენ. მაგალითად, ადამიანს თავდაპირველად შეიძლება მოსწონდეს პარტნიორი მისი კონპეტენტურობის, ჭკუის გამო, მაგრამ დროთა განმავლობაში ეს თვისება შეიძლება მოსაბეზრებელი გახდეს, მაგალითად საკუთარ თავზე გაზვიადებული წარმოდგენის გამო. ურთიერთდამოკიდებულობის თეორია. პარტნიორის არჩევის თემის განხილვისას საჭიროა ურთიერთდამოკიდებულობის თეორიის(Bersheid & Reis, 1998; Kelley & Thibaut, 1978) აღნიშვნაც, რადგან ის აანალიზებს პარტნიორებს შორის ურთიერთობას. ამ თეორიის თანახმად, ურთიერთობის ერთ-ერთი მთავარი ასპექტი არის ამ ურთიერთობის შედეგად მიღებული ჯილდოსა და გაღებული დანახარჯის განხილვა. აქ ინდივიდი ითვალისწინებს იმას, თუ რა გასცა და რა მიიღო უკან. აქ არ იგულისხმება მხოლოდ და მხოლოდ მატერიალური ჯილდო და დანახარჯი. ჯილდოში და დანახარჯში იგულისხმება სიყვარულიც, ზრუნვაც, ინფორმაციის გაზიარებაც და ა.შ. ეს თეორიიაც ხაზს უსვამს გენდერულ განსხვავებებს, იმიტომ რომ ქალებისთვის ჯილდოს და დანახარჯს სხვა მნიშვნელობა აქვს, მამაკაცებისთვის კი სხვა. მაგალითად, ქალმა ჯილდოდ შეიძლება ჩათვალოს ემოციური თანადგომა, ძლიერი სიყვარული, დანახარჯად კი-მისი ზრუნველობა პარტნიორის მიმართ. მამაკაცებისთვის კი ჯილდო შეიძლება იყოს ინფორმაციის მიღება, ზრუნვა, დანახარჯი კი-პარტნიორის მატერიალურად უზრუნველყოფა. მიუხედავად თანამედროვე სოციალური ცვლილებებისა, მაინც არსებობს სქესთაშორისი განსხვავება ასაკის, მიმზიდველობისა და რესურსების მნიშვნელობის თვალსაზრისით, რომლებსაც მამაკაცები და ქალები ითვალისწინებენ პარტნიორის არჩევისას. როგორც კვლევებიდან და ზემოთ აღნიშნული თეორიებიდან ჩანს ეს განსხვავებები სხვადასხვა კულტურაში სხვადასხვა კრიტერიუმისთვის მნიშვნელობის მინიჭებაში ვლინდება. 43 შეფასება არ არის
|